Yapay zeka, Sovyetler Birliği’nin kayıp uzay aracını bulmak üzere

Özel olarak eğitilmiş bir yapay zeka sistemini kullanan araştırmacılar, Sovyetler Birliği’nin kayıp Ay aracının olası konumlarını belirledi.

Ay’a yumuşak iniş yapan ilk insan yapımı araç Luna 9’un yeri nihayet bulunmak üzere. Uluslararası bir araştırmacı ekibi, gelişmiş bir makine öğrenimi programı kullanarak Sovyetler Birliği’ne ait Luna 9 uzay aracının olası konumlarını daralttı. Araç yaklaşık 60 yıldır kayıp.



Bulgular, npj Space Exploration adlı hakemli bilim dergisinde yayımlanan yeni bir çalışmada ayrıntılarıyla paylaşıldı.



LUNA 9’UN GİZEMİ



ABD, 20 Temmuz 1969’da Ay’a ilk insanı indirmeyi başarmış olsa da bundan sadece üç yıl önce tablo epey farklıydı. Sovyetler Birliği, 3 Şubat 1966’da Luna 9 ile Ay’a yumuşak iniş gerçekleştirerek önemli bir başarıya imza atmış, ayrıca başka bir gök cisminden çekilmiş ilk fotoğrafları Dünya’ya göndermişti. Ancak bu tarihi başarıya rağmen Luna 9’un Ay yüzeyindeki tam konumu onlarca yıldır net olarak bilinmiyordu.



Bu belirsizliğin nedenleri arasında dönemin hatalı hesaplamaları ve Luna 9’un sıra dışı iniş yöntemi yer alıyor. Uzay aracı, Ay yüzeyine temas etmeden önce şişirilebilir amortisörlere sahip küresel bir iniş kapsülü açmış, bu sayede yüzeyde birkaç kez sekerek durabilmişti. Görev sonrasında Sovyet yetkilileri iniş koordinatlarını Pravda gazetesinde yayımlasa da, bu bilgiler uzun süre tartışma konusu oldu.



Nitekim 2009’da NASA’nın Ay Yörünge Keşif Aracı (LROC) tarafından elde edilen görüntüler, Luna 9’un açıklanan noktada olmadığını ortaya koydu.



YAPAY ZEKA UZAY ARACINI BULMAK ÜZERE



Arayışa yeni bir ivme kazandıran gelişme ise University College London’dan veri bilimci Lewis Pinault’nun geliştirdiği yapay zeka algoritması oldu.



Apollo görevlerinin iniş alanlarına ait LROC görüntüleriyle eğitilen sistem, Ay yüzeyindeki zor seçilen insan yapımı izleri tespit edebilecek seviyeye ulaştı. Testlerde, 1970’te Ay’a inen Sovyet Luna 16’nın görüntülerinde de yüksek doğruluk sağlandı.



Araştırmacılar daha sonra sistemi en zorlu görevine yönlendirdi: Pravda’da belirtilen yaklaşık 5’e 5 kilometrelik Luna 9 iniş alanını taramak. Yapay zeka, Ay toprağında insan yapımı bir aracın bıraktığı izlere işaret edebilecek birden fazla olası konum belirledi.



NE ZAMAN BULUNACAK?



Bu aday noktaların doğruluğunu anlamak için uzun yıllar beklemek gerekmeyecek.



Hindistan’ın Chandrayaan-2 yörünge aracı, Mart 2026’da yüzey haritalama çalışmaları kapsamında bölgenin üzerinden geçecek. Elde edilecek yüksek çözünürlüklü veriler sayesinde, Luna 9’un gizemi büyük olasılıkla sona erecek ve uzay tarihinin kayıp parçalarından biri yerine oturacak.